Rendibilidade social nas decisións de investimento do turismo post-pandémico: clave para o desenvolvemento sostible en destinos de interior
O sector turístico enfróntase ao desafío de reconciliar o crecemento económico coa sustentabilidade. Neste contexto, un grupo de investigadores da Universidade de Vigo está a desenvolver unha ferramenta innovadora para medir a rendibilidade social dos proxectos turísticos.
O proxecto parte da premisa de que calquera iniciativa no sector debe xerar beneficios económicos e sociais. Con todo, tradicionalmente no ámbito turístico só valorouse a rendibilidade financeira. Isto contrasta coa crecente preocupación pola sustentabilidade e os Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS).
O equipo, integrado por catro doutores expertos en turismo, aplicará a metodoloxía do análise custo-beneficio para cuantificar os impactos ambientais, sociais e económicos dos proxectos. O caso de estudo será o Plan de Sustentabilidade Turística da provincia de Ourense. Ourense é un destino interior, maioritariamente rural e con graves problemas de despoboamento. A recente AVE Madrid-Ourense e a aposta polo turismo termal pretenden contribuír ao desenvolvemento económico e social da zona. A análise permitirá detectar carencias e propoñer novas experiencias turísticas sostibles.
A ferramenta prevé clasificar os impactos en diferentes categorías segundo a súa prioridade, con variables adaptadas ao contexto local e así ofrecer un modelo que poida replicarse noutros destinos de interior.
Un dos aspectos máis innovadores é a incorporación de indicadores sociais e ambientais, e non só económicos, para a valoración integral dos proxectos. Isto permitirá ter en conta dimensións ata o de agora obviadas, como a calidade do emprego, a inclusión de colectivos desfavorecidos ou a protección do patrimonio natural.
Outro elemento crave é a participación de axentes locais na definición de variables e indicadores, para axustalos ás necesidades e particularidades de cada territorio. Así, a ferramenta poderá orientarse a resolver problemáticas concretas de despoboamento, cohesión social ou conservación ambiental.
A metodoloxía aplicada facilitará a replicabilidad do modelo noutros destinos rurais de interior, que comparten retos similares de sustentabilidade. O proxecto prevé difundir os resultados en foros académicos e profesionais, para impulsar a adopción deste enfoque.
A ferramenta resultante preséntase como un valioso apoio tanto para as administracións como para o sector privado. Por unha banda, permitirá valorar alternativas e tomar decisións aliñadas co desenvolvemento sostible, en beneficio das comunidades locais. Por outra, un dos principais valores do proxecto é a súa utilidade para as pemes turísticas. A valoración de rendibilidade social permitiralles tomar mellores decisións de investimento e deseñar paquetes competitivos e sostibles.
O proxecto é oportuno tras a pandemia, que acelerou tendencias como a dixitalización, a economía verde e o turismo de proximidade. Pode axudar a redefinir os modelos turísticos nesta nova etapa. A investigación impulsa unha visión máis integral do turismo, que teña en conta todos os seus efectos ambientais e sociais. Só así será posible garantir a resiliencia do sector a longo prazo.
Con este proxecto espérase contribuír ao desenvolvemento dun turismo máis sostible e socialmente responsable. A ferramenta para medir a rendibilidade social pode ser un apoio útil tanto para as administracións como para as empresas do sector. A súa aplicación permitirá ter unha visión máis integral dos proxectos turísticos, considerando tamén os seus impactos sociais e ambientais. Deste xeito, poderanse tomar decisións máis aliñadas cos obxectivos de desenvolvemento sostible e o beneficio das comunidades locais.